Әл-Фараби мен Абай сияқты, Қожа Ахмет Яссауи де қазақ руханиятының биік тұлғаларының бірі. Ол тек діни қайраткер ғана емес, сонымен қатар түркі дүниесіне ортақ сопылық ілімнің негізін салушы, поэзия мен этиканы ұштастырған ойшыл. Оның мұрасы – ғасырлар бойы қазақ мәдениетінің, әдебиетінің, діни танымының және моральдық құндылықтарының дамуына зор әсер еткен қазына.
Қожа Ахмет Яссауи XII ғасырда өмір сүрген. Ол қазіргі Түркістан қаласында (бұрынғы Ясы) өмір сүріп, осы жерде ілім таратқан. Оның ең танымал еңбегі – «Диуани Хикмет» («Даналық кітабы») – түркі тілінде жазылған сопылық поэзия жинағы. Бұл шығармада Аллаға деген махаббат, адамның ішкі жан дүниесін тәрбиелеу, әділдік, шындық, сабырлық, ізгілік сияқты рухани құндылықтар кеңінен сипатталады. Хикметтер қарапайым халыққа түсінікті тілде жазылып, ислам дінін түркі тілді жұртқа оңай әрі жүрекке жақын етіп жеткізді.
Яссауи ілімі – шариғат, тариқат, мағрифат, хақиқат деген төрт сатыға негізделген. Бұл сатылар арқылы адам өзін-өзі тануға, Аллаға жақындауға ұмтылады. Яссауи осы ілімді тек жазып қана қоймай, оны өмір сүру салтына айналдырған. Ол жастайынан-ақ сопылық жолына түсіп, дүниенің жалғандығын түсініп, 63 жасында жер асты мешітіне (қылуетке) түсіп, қалған өмірін жалғыздықта өткізеді. Бұл – Пайғамбар жасына жеткеннен кейінгі терең рухани өмірдің көрінісі.
Яссауидің мұралары тек діни сипатта емес, сонымен қатар тәрбиелік, адамгершілік мәнге де толы. Оның хикметтері арқылы жастарға рухани тәрбие беруге, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсету, адал еңбек ету, сабырлы болу секілді қасиеттерді дарытуға болады. Сондықтан да Яссауи мұрасы – қазіргі заман үшін де маңызды.
Бүгінде Түркістан қаласында орналасқан Қожа Ахмет Яссауи кесенесі – оның рухани мұрасының символы. Бұл кесене – ЮНЕСКО тізіміне енген тарихи нысан, және ол қазақ халқының ғана емес, күллі түркі жұртының киелі мекеніне айналған. Жыл сайын мыңдаған адам зиярат етіп, рухани жаңғыруға ұмтылады.
Қожа Ахмет Яссауи мұрасы – ұлттық бірегейлікті қалыптастыратын, жастарды адамгершілік пен имандылыққа тәрбиелейтін, қоғамды рухани тазаруға жетелейтін мәңгілік құндылық. Оның еңбектері мен өмірлік ұстанымдары – қазақ халқының рухани тарихының ажырамас бөлігі болып қала береді.
Оқушылар өз әсерлерімен бөлісіп, Қожа Ахмет музейі жұртшылық жиі келетін орынға айналады деген сенімдерін білдірді.
