Емтихан арқылы білім алушының оқу материалын қаншалықты меңгергені, ойлау қабілеті, логикасы, шығармашылық мүмкіндіктері бағаланады. Бұл тексеріс көбіне оқу жылының соңында немесе белгілі бір тақырыптар тізбегі аяқталған соң өткізіледі. Емтихан нәтижесі білім алушының үлгерімін сипаттайтын маңызды көрсеткіш болып табылады.
Емтиханның бірнеше түрлері бар. Мысалы, мектеп оқушылары үшін тоқсандық, жартыжылдық, қорытынды емтихандар бар. Ал жоғары оқу орындарында сессия кезінде аралық және қорытынды емтихандар, мемлекеттік емтихандар ұйымдастырылады. Кейде халықаралық деңгейдегі емтихандар (мысалы, IELTS, TOEFL, SAT) арқылы адамның белгілі бір саладағы білім деңгейі анықталады.
Емтихан білім алушыны тәртіпке, жауапкершілікке, өз бетінше дайындалуға, уақытты тиімді пайдалануға үйретеді. Сондай-ақ, ол оқытушыларға қай тақырыптар бойынша білім деңгейі төмен екенін анықтап, оқыту әдістерін жетілдіруге септігін тигізеді.
Алайда емтихан – бұл тек тексеріс қана емес. Ол – даму мен жетістікке жетудің бір баспалдағы. Көп жағдайда адамдар емтиханнан қорқады, өйткені ол күйзеліс, қобалжу тудырады. Бірақ дұрыс дайындық пен сенімділік болса, емтиханды сәтті тапсыруға болады. Сондықтан емтиханға жай ғана сынақ ретінде қарап, оны өмірлік тәжірибе жинаудың бір мүмкіндігі ретінде қабылдаған жөн.
Қорытындылай келе, емтихан – бұл білім мен біліктің шынайы көрсеткіші. Ол адамның оқуға, өзін дамытуға деген ынтасын арттырады, алдағы өмір жолына бағыт береді. Ең бастысы – емтиханға тек баға үшін емес, білім үшін дайындалу. Білім – өмір бойы қажет болатын құндылық, ал емтихан – сол білімге апарар жолдың бір бөлігі.
