
АИТВ-ның жұғу жолдары:
1. Жыныстық қатынас арқылы – қорғанусыз жыныстық қатынас кезінде (қынаптық, ауыз арқылы немесе артқы тесік арқылы).
2. Қан арқылы – зарарсыздандырылмаған шприцтер, ине, қан құю, татуаж немесе пирсинг арқылы.
3. Анадан балаға – жүктілік, босану немесе емізу кезінде.
Жұқпайтын жолдар:
АИТВ күнделікті тұрмыстық қатынас арқылы, яғни қол алысу, құшақтасу, ортақ ыдыс-аяқ, ауа тамшылары арқылы жұқпайды.
Аурудың кезеңдері:
1. Жедел кезең – жұққаннан кейін 2–4 аптада тұмауға ұқсас белгілер (температура, тамақ ауруы, бөртпе, бұлшықет ауыруы) пайда болады.
2. Жасырын кезең – бірнеше жылға дейін созылуы мүмкін, белгілер байқалмайды.
3. Симптоматикалық кезең – лимфа түйіндерінің ұлғаюы, әлсіздік, салмақ жоғалту, ұзаққа созылған диарея және т.б.
4. ЖИТС кезеңі – иммун жүйесі қатты әлсіреп, науқас оппортунистік инфекцияларға және ісіктерге шалдығады.
Диагностикасы:
АИТВ-ны анықтау үшін қан талдауы жүргізіледі. Ең жиі қолданылатын әдіс – ELISA (ферментке байланысты иммундық талдау). Нәтиже оң болса, оны растау үшін қосымша тест жасалады – Вестерн-блот немесе ПЦР (полимеразалық тізбекті реакция).
Емі:
АИТВ-ның нақты емі жоқ, бірақ аурудың дамуын тоқтататын және өмір сапасын жақсартатын антиретровирустық терапия (АРТ) бар. Бұл дәрілер вирустың көбеюін тежейді және иммун жүйесін қорғауға көмектеседі. АРТ үнемі және нақты режиммен қабылдануы тиіс.
Алдын алу шаралары:
Қауіпсіз жыныстық қатынас (презерватив қолдану).
Қан өнімдерін тексеру.
Бір реттік шприцтер қолдану.
Жүктілік кезінде АИТВ-ға тексерілу (Ана мен баланы қорғау бағдарламасы).
АИТВ туралы ақпараттық-ағартушылық жұмыстар.
Қорытынды:
АИТВ – бұл ауыр, бірақ бақылауға болатын созылмалы ауру. Ерте диагностика мен дұрыс ем – аурудың дамуын тежеп, науқастың ұзақ және сапалы өмір сүруіне мүмкіндік береді. АИТВ жұқтырған адамдарға стигма мен дискриминация қолдануға болмайды – олар толыққанды өмір сүре алады, жұмыс істеп, отбасы құра алады.
