ТУБЕРКУЛЕЗДІҢ АЛДЫН АЛУ ДЕНСАУЛЫҚ МЕКТЕБІ.
Ордабасы аудандық орталық ауруханасының фтизиатр дәрігері Ш.Б.Гулиев “БЦЖ екпесінің маңыздылығы” денсаулық мектебі бойынша емханаға келген қаралушыларға түсіндіру жұмыстарын жүргізді.
БЦЖ вакцинасы: туберкулезге қарсы екпе Қазақстан Республикасының Ұлттық вакцинациялау күнтізбесіне сәйкес, БЦЖ вакцинасы балаларға туғаннан кейін 1-4 күні.
Туберкулез — бұл көбінесе өкпеге әсер ететін туберкулез микобактериясынан туындаған жұқпалы бактериялық ауру.
Туберкулез адамнан адамға ауа арқылы таралады. Аурудың белсенді респираторлық түрімен ауыратын адамдар жөтелгенде, түшкіргенде немесе қақырық түсіргенде ауаға туберкулез микобактерияларын жаяды.
Инфекция үшін адамға мұндай бактериялардың аз ғана мөлшерін жұту жеткілікті.
Туберкулездің негізгі белгілері – 2-3 апта бойы жөтел, кейде қақырық пен қан болады. Басқа жиі кездесетін белгілер — кеуденің ауруы, әлсіздік, салмақты жоғалту, қызба, түнде терлеу.
Туберкулез әсіресе 5 жасқа дейінгі балалар үшін қауіпті, себебі ауыр асқынулардан болады — туберкулезді менингит және туберкулездің таралған түрлері, олар әрдайым жас балаларда өліммен аяқталады.
Вакцинация арқылы туберкулездің асқынуын болдырмауға болады.
Ересектердегі туберкулезге скрининг жүргізудің негізгі әдісі — жыл сайынғы флюорография. Манту және АТР сынамалары балаларда ауруды ерте сатысында анықтауға көмектеседі.Бактерия — жер бетіндегі ең ұсақ әрі ең ежелгі тірі ағзалардың бірі. Олар микроскоппен ғана көрінетін біржасушалы организмдер болып табылады. Бактериялар шамамен 3,5 миллиард жыл бұрын пайда болған деп есептеледі және тіршіліктің алғашқы түрлерінің бірі саналады. Олардың құрылымы қарапайым болғанымен, табиғаттағы рөлі өте маңызды.
Бактерия жасушасының құрылысы ядросыз болады, яғни олар прокариоттар тобына жатады. Жасуша қабықшасы қатты және серпінді, ол бактерияны сыртқы әсерлерден қорғайды. Ішкі жағында цитоплазма, нуклеоид (ДНҚ орналасқан аймақ), рибосомалар және түрлі ферменттер бар. Кейбір бактерияларда қозғалысқа арналған талшықтар – жгутиктер кездеседі.
Бактериялар пішіні мен құрылымына қарай бірнеше түрге бөлінеді: шар тәрізді (кокктар), таяқша тәрізді (бациллалар), ирек пішінді (спириллалар) және т.б. Олар өте жылдам көбейеді — қолайлы жағдайда бір бактерия небәрі 20 минутта екіге бөлініп, саны экспоненциалды түрде артады.
Бактериялар табиғатта кең таралған: ауада, суда, топырақта, өсімдіктер мен жануарлардың денесінде тіршілік етеді. Кейбір түрлері пайдалы болса, енді біреулері адам мен жануарларда ауру тудырады. Мысалы, ішек таяқшасы (E. coli) ас қорыту процесіне көмектеседі, ал туберкулез немесе оба қоздырғыштары зиянды бактерияларға жатады.
Пайдалы бактериялар ауыл шаруашылығында, тағам өнеркәсібінде және медицинада маңызды рөл атқарады. Мысалы, сүт қышқылды бактериялар айран, йогурт, сүзбе сияқты тағамдарды өндіруде қолданылады. Сонымен қатар бактериялар органикалық қалдықтарды ыдыратып, топырақты құнарландырады.
Қорытындылай келгенде, бактериялар — тіршіліктің ажырамас бөлігі. Оларсыз табиғаттағы зат айналымы жүзеге аспас еді. Бактериялар адам өмірінде әрі пайдалы, әрі зиянды рөл атқара алады, сондықтан оларды зерттеу — ғылым үшін өте маңызды бағыт болып табылады.
