Кентау қаласы «Өзбекәлі Жәнібеков атындағы көп салалы мектеп гимназиясы» Қазіргі таңда алаяқтық, оның ішінде интернет-алаяқтық қылмыстары кеңінен таралып, жәбірленішілерге көптеген шығындар келтіруде. Бұдан бөлек есірткі айналымына, кәмілетке толмағандарға қарсы және олармен жасалған қылмыстық құқықбұзушылықтың алдын алу мақсатанда 11-сынып оқушыларына, «Дроперлер: алаяқтыққа көмектесушілер» документалдық фильмі көрсетілді. 11-сынып оқушылары арасында 55 оқушы қамтылды.
Дропперлер дегеніміз не?
Дропперлер — қазіргі заманғы интернет алаяқтық пен киберқылмыстың кең таралған құбылыстарының бірі. Бұл термин көбінесе заңсыз әрекеттерге байланысты қолданылады және дроппер (ағылшынша dropper) сөзі ағылшын тілінен енген. Дроппер – киберқылмыскерлерге көмектесетін делдал адам немесе бағдарламалық құрал болуы мүмкін. Бірақ көбінесе ол адамды білдіреді. Олар заңсыз жолмен алынған ақшаны немесе тауарларды қабылдап, әрі қарай қылмыстық ұйымға жібереді.
Дропперлердің қызметі қандай?
Дропперлер, әдетте, екі негізгі рөлде жұмыс істейді:
1. Қаржылық дропперлер – алаяқтар интернет арқылы басқа адамдардың банктік деректерін ұрлап, сол ақшаларды үшінші тұлғаның (дроппердің) шотына аударады. Дроппер бұл ақшаны қолма-қол алып, оны криптовалютаға ауыстырып немесе басқа тәсілдермен қылмыскерлерге жібереді. Өзінің «қызметі» үшін дроппер белгілі бір пайыз алады.
2. Тауарлық дропперлер – олар алаяқтық жолмен алынған тауарларды (мысалы, интернет-дүкеннен ұрланған банк картасы арқылы сатып алынған) қабылдап, әрі қарай басқа елге немесе мекенжайға жібереді.
Дропперлер қалай тартылады?
Көп жағдайда дропперлер өздерінің қылмыстық іске қатысып жатқанын білмеуі де мүмкін. Олар:
«Жұмыс ұсынамыз» деген сылтаумен интернет арқылы жұмысқа тартылады;
«Ақшаны аударып берсең, комиссия беремін» деген хабарламалар арқылы алданады;
«Курьер бол», «логистикамен айналыс» деген сылтаулармен басқа елдерге тауар жіберуді ұсынады.
Жастар мен студенттер, әсіресе шетелде оқу немесе жұмыс іздеп жүргендер, жиі осындай қылмыстық схемаларға тап болады.
Дроппер болудың салдары қандай?
Қандай да бір түрде дроппер болу — бұл заңға қайшы әрекет. Көп елдерде дропперлер:
Қылмыстық жауапкершілікке тартылады;
Ақшаны жылыстатуға көмектескені үшін бірнеше жылға дейін бас бостандығынан айырылуы мүмкін;
Тергеу барысында олардың банктік шоттары бұғатталып, мүлкі тәркіленеді.
Алаяқтармен байланыс орнатып қойған дропперлер тергеу кезінде басты күдіктіге айналуы мүмкін, өйткені қаржы немесе тауар дәл соның атына тіркелген болады.
Дропперлер – қазіргі цифрлық дәуірдің қауіп-қатерлерінің бірі. Интернет арқылы ақша немесе тауар қабылдауды ұсынатын бейтаныс адамдарға сенуге болмайды. Күмәнді ұсыныстардан бас тартып, заңды жұмыс көздерін іздеген дұрыс. Дроппер болу оңай ақша табу тәсілі емес, керісінше – үлкен қиындық пен заң алдындағы жауапкершілікке әкелетін жол. Сондықтан кез келген ұсынысты қабылдамас бұрын жақсылап ойланған жөн.
