БОЛАШАҒЫМЫЗ -БАЛАЛАР.

Түркістан облысы АИТВ инфекциясының алдын алу орталығында 1-маусым Халықаралық балаларды қорғау күніне орай «БОЛАШАҒЫМЫЗ -БАЛАЛАР » тақырыбымен ашық есік күні өтті. Шараға Түркістан медицина колледжінің студенттері қатысып, түрлі салада өздерін сынап көрді.

Атап айтқанда олар СТИГМА, ДИСКРИМИНАЦИЯ тақырыптары бойынша ақпарат алып, өз ойларын еркін жеткізуге үйренді. АИТВ инфекциясы бойынша да ақпараттар алып, оның алдын алу жолдарымен танысты.

Қызыл лентамен белгі беру арқылы олар АИТВ жұқтырған науқастардың қоғамнан шет қалмай, араласуға мүмкіндік алатындығына куә болды.Стигма мен дискриминация — қазіргі қоғамда өзектілігін жоймаған күрделі әлеуметтік-мәдени мәселелердің бірі. Бұл екі ұғым бір-бірімен тығыз байланысты: стигма — адамның немесе топтың қандай да бір ерекшелігіне байланысты жағымсыз көзқарас, ал дискриминация — сол көзқарастың негізінде адамдарды кемсіту немесе шеттету.

Стигма дегеніміз не?

Стигма — латын тілінен аударғанда “таңба” деген мағынаны білдіреді. Бұл — адамның белгілі бір қасиетіне, жағдайына, ауруына немесе өмір салтына байланысты оған қоғам тарапынан теріс, жағымсыз көзқарас қалыптасуы. Мысалы, психикалық аурулармен ауыратын адамдар, ВИЧ жұқтырғандар, жыныстық азшылық өкілдері немесе мүгедектігі бар адамдар стигманың нысанасына жиі айналады.

Стигма адамның өзін-өзі бағалауына, қоғамдағы орнын табуына, әлеуметтік қарым-қатынастарына тікелей әсер етеді. Кей адамдар өздеріне таңылған “таңбадан” ұялып, көмек сұрауға немесе қоғаммен байланыс орнатуға қиналады. Бұл әсіресе денсаулық сақтау саласында жиі кездеседі: адамдар психологиялық, инфекциялық немесе жыныстық сипаттағы аурулар туралы ашық айта алмайды, себебі қоғам тарапынан қысым көруден қорқады.

Дискриминация ұғымы

Дискриминация — адамды жынысына, нәсіліне, ұлтына, дініне, жыныстық бағдарлануына, жасына, мүмкіндіктеріне немесе әлеуметтік мәртебесіне қарай шеттету, құқықтарын шектеу. Дискриминация ашық (мысалы, жұмысқа алмай қою) немесе жасырын (мысалы, әдейі елемеу, көзқараспен менсінбеу) түрде көрініс табуы мүмкін.

Қоғамда дискриминацияның түрлі түрлері бар:

Жыныстық дискриминация — әйелдердің құқықтарының шектелуі;

Жас ерекшелігіне байланысты дискриминация — жастардың немесе қарттардың пікірімен санаспау;

Этникалық немесе діни дискриминация — ұлттық азшылықтарды немесе діни топтарды шеттету;

Мүгедектігі бар адамдарды кемсіту — оларға қолжетімді орта жасалмауы.

Стигма мен дискриминацияның салдары

Бұл құбылыстар адамның психологиялық және әлеуметтік жағдайына үлкен әсер етеді. Қоғам тарапынан мойындалмау, шеттетілу — адамның өзіне деген сенімін жойып, депрессияға, әлеуметтік оқшаулануға, тіпті суицидке әкелуі мүмкін. Сонымен қатар, стигма мен дискриминация адамдардың білім алуына, жұмысқа орналасуына, медициналық қызметтерге қол жеткізуіне кедергі келтіреді.

Шешу жолдары

Стигма мен дискриминациямен күресу үшін ең алдымен қоғамда түсіністік пен төзімділікті қалыптастыру қажет. Бұл бағытта келесі қадамдар маңызды:

1. Білім беру – мектеп пен жоғары оқу орындарында инклюзия, толеранттық, құқықтар туралы ақпарат беру;

2. Ақпараттандыру – БАҚ арқылы стигмаға қарсы бағытталған кампаниялар жүргізу;

3. Заңнамалық қолдау – дискриминацияға қарсы заңдарды қабылдау және олардың орындалуын бақылау;

4. Қоғамдық пікірді өзгерту – әртүрлі топтар арасында диалог жүргізу, стереотиптерді жою.

Қорытынды

Стигма мен дискриминация – қоғамның адам құқықтарына деген қатынасын көрсететін айна іспеттес. Бұл мәселелерді жою тек мемлекеттік саясатпен ғана емес, әрбір азаматтың сана-сезімінің өсуімен байланысты. Әр адам өзгелерге құрметпен қарап, тең құқық пен мүмкіндіктер ұсынуға ұмтылса, әділетті қоғам құруға болады.