Мұражайға барған оқушы алдымен өткен тарихпен, халықтың мәдениетімен тікелей байланыс орнатады. Кітаптан оқып, суреттен көрген дүниені өз көзімен көру – ерекше әсер қалдырады. Мысалы, тарихи тұлғалардың қолданған заттарын немесе көне дәуірден сақталған жәдігерлерді көру арқылы оқушы өткеннің рухын сезінеді. Бұл олардың туған еліне деген сүйіспеншілігін арттырады, ұлттық сана-сезімін қалыптастырады.
Сонымен қатар мұражайға саяхат оқушылардың білімін тереңдетуге ықпал етеді. Сабақ барысында алған теориялық білім мұражайдағы көрнекі материалдар арқылы толықтырылады. Тарих, география, әдебиет, өнер, биология сияқты пәндер бойынша оқушылар алған білімін нақтылап, оны өмірмен байланыстырады. Мәселен, археологиялық қазбадан табылған заттарды көру арқылы олар ежелгі өркениеттер туралы ұғымын кеңейтеді, ал бейнелеу өнері мұражайындағы картиналар олардың эстетикалық талғамын дамытады.
Мұражайдағы саяхат оқушылардың ойлау қабілетін жетілдіреді. Экспонаттарға назар аударып, олардың тарихын тыңдау барысында бала ой қорытып, өз пікірін айтуға үйренеді. Бұл сыни тұрғыдан ойлау дағдыларын қалыптастырады. Мұражай қызметкерлерімен әңгімелесу немесе экскурсоводты тыңдау барысында оқушы өзіне қызық сұрақтар қойып, жаңа деректерді біледі.
Мұражай мәдени тәрбие беруде де үлкен рөл атқарады. Оқушылар мәдени ортаға түсіп, өзін-өзі ұстауды, көпшілік алдында сөйлеуді, пікір білдіруді үйренеді. Сондай-ақ олар ұлттық мұраға құрметпен қарауды, тарихи жәдігерлерді қорғаудың маңызын түсінеді. Бұл олардың бойына отансүйгіштік қасиетпен қатар, жауапкершілік пен ұқыптылықты сіңіреді.
Шығармашылық қабілетті дамытуда да мұражай саяхатының орны ерекше. Оқушылар көрген экспонаттарынан шабыт алып, сурет салады, шығарма жазады немесе ғылыми жобаға тақырып табады. Мұражай оларды жаңа идеяларға жетелейді.
