Тұмауға қарсы вакцинация-бұл тұмаудың алдын алудың сенімді, әрі тиімді жолы.
Тұмауға қарсы вакцина – адам ағзасын маусымдық тұмау (грипп) вирусынан қорғауға арналған ең тиімді алдын алу шараларының бірі. Тұмау — тыныс алу жолдарын зақымдайтын, тез тарайтын вирустық инфекция. Ол әр жылы түрліше мутацияға ұшырайтындықтан, вакцинаны жыл сайын жаңартып, қайта егеді.
Тұмау вирусының үш негізгі түрі бар: A, B және C типтері. А және B типтері маусымдық індеттерге жиі себеп болады. Тұмау кезінде адамда дене қызуы көтеріледі, бас, бұлшықет және буындар ауырады, әлсіздік, мұрын бітуі мен жөтел байқалады. Асқынған жағдайда бронхит, пневмония, жүрек және бүйрек аурулары өршуі мүмкін. Сондықтан вакцина алу – осындай ауыр салдарлардың алдын алудың ең қауіпсіз жолы.
Вакцинация ағзада иммунитет қалыптастырады. Вакцина құрамында тірі емес, әлсіретілген немесе белсенділігі жойылған вирустың бөлшектері болады. Олар ағзаға енгізілген соң, иммундық жүйе вирусқа қарсы антиденелер түзеді. Нәтижесінде нағыз вирус түскен жағдайда, ағза оны тез танып, бейтараптандырады.
Тұмауға қарсы екпені, әдетте, қыркүйек пен қараша айларының аралығында алу ұсынылады, өйткені тұмау эпидемиясы көбінесе қыс мезгілінде басталады. Екпеден кейін ағзада иммунитет шамамен 10–14 күнде қалыптасады және ол 6 айдан 1 жылға дейін сақталады.
Кімдерге вакцина алу маңызды:
1. Балалар мен жасөспірімдерге – олардың иммундық жүйесі әлсіздеу келеді.
2. Қарт адамдарға (65 жастан жоғары) – тұмау асқынған жағдайда өмірге қауіп төндіруі мүмкін.
3. Созылмалы аурулары бар адамдарға – жүрек, өкпе, бүйрек, қант диабеті бар науқастарға.
4. Медициналық қызметкерлерге – инфекциямен жиі байланыста болады.
5. Жүкті әйелдерге – тұмау жүктіліктің ағымына және ұрықтың дамуына әсер етуі мүмкін.
Вакцина түрлері:
Инактивтелген (тірі емес) вакцина – ең жиі қолданылатын түрі. Ол қауіпсіз және жанама әсері аз.
Тірі әлсіретілген вакцина – тек дені сау адамдарға қолданылады.
Спрей түріндегі вакцина – мұрын арқылы енгізіледі, көбінесе балаларға арналған.
Жанама әсерлері: екпеден кейін кей адамдарда аздап дене қызуы көтерілуі, ине салған жердің ауырсынуы, әлсіздік немесе бас ауруы болуы мүмкін. Бұл қалыпты реакциялар, олар бірнеше күнде өздігінен басылады.
Қарсы көрсетілімдер:
вакцина құрамындағы компоненттерге аллергия (мысалы, жұмыртқа ақуызына);
дене қызуының жоғары болуы немесе жедел аурудың болуы;
ауыр аллергиялық реакциялар, анафилаксия тарихы.
Тұмауға қарсы вакцина алу міндетті емес, бірақ ерікті түрде және тегін түрде халықтың белгілі бір топтарына (медицина қызметкерлері, балалар, жүкті әйелдер, қарттар және созылмалы ауруы бар адамдар) жасалады.
Қорыта айтқанда, тұмауға қарсы вакцина – қоғамның денсаулығын қорғаудағы маңызды қадам. Ол аурудың таралуын тежейді, асқынулардың алдын алады және жұмысқа қабілеттілікті сақтауға көмектеседі. Әр жылы уақтылы вакцина алу – өзіңді және жақындарыңды қорғаудың ең сенімді жолы.
