
Киста – адам ағзасының әртүрлі мүшелері мен тіндерінде пайда болатын, іші сұйықтыққа, қою затқа немесе басқа да құрамға толған қуысты түзіліс. Киста дененің әртүрлі бөлігінде, соның ішінде аналық безде, бүйректе, бауырда, сүт безінде, тері астында және басқа мүшелерде кездесуі мүмкін. Оның пайда болу себептері мен белгілері орналасқан жеріне және түріне байланысты әртүрлі болады.
Кистаның пайда болу себептері
Кистаның пайда болуына бірнеше фактор әсер етуі мүмкін. Олардың қатарына гормондық өзгерістер, қабыну үдерістері, инфекциялар, май бездерінің өзектерінің бітелуі, туа біткен ерекшеліктер және кейбір жарақаттар жатады. Мысалы, әйелдерде аналық без кистасы гормондық өзгерістерге байланысты пайда болуы мүмкін. Ал тері астындағы кисталар кейде май бездерінің бітелуінен қалыптасады.
Кистаның негізгі белгілері
Кейбір кисталар ұзақ уақыт бойы ешқандай белгі бермейді және медициналық тексеру кезінде кездейсоқ анықталады. Ал көлемі ұлғайған жағдайда ауырсыну, ісіну, жайсыздық немесе жақын орналасқан мүшелерге қысым түсуі мүмкін. Аналық без кистасы іштің төменгі бөлігінің ауыруына, етеккір циклінің өзгеруіне әкелуі ықтимал. Бүйрек кистасы көбіне белгісіз өтеді, бірақ кейбір жағдайларда бел тұсының ауыруы немесе басқа да шағымдар байқалады.
Кистаның белгілерін елемеуге болмайды. Әсіресе кенеттен пайда болған қатты ауырсыну, дене қызуының көтерілуі, құсу немесе әлсіздік байқалса, шұғыл медициналық көмекке жүгіну қажет.
Кистаны анықтау және емдеу
Кистаны анықтау үшін дәрігер науқастың шағымдарын тыңдап, қажетті тексерулер жүргізеді. Диагностикада ультрадыбыстық зерттеу (УДЗ), қан талдауы, ал кейбір жағдайларда компьютерлік томография немесе магниттік-резонанстық томография қолданылады. Қосымша зерттеулер кистаның орналасуына және сипатына байланысты тағайындалады.
Емдеу тәсілі кистаның түріне, көлеміне, орналасуына және науқастың жалпы жағдайына байланысты таңдалады. Кейбір кисталар арнайы емді қажет етпей, дәрігердің бақылауымен өздігінен кішіреюі мүмкін. Басқа жағдайларда дәрі-дәрмекпен емдеу немесе хирургиялық жолмен алып тастау қажет болады. Өздігінен емделуге, кистаны сығуға немесе тесуге болмайды, себебі бұл инфекция мен басқа да асқынуларға әкелуі мүмкін.
Кистаның алдын алу және сақтық шаралары
Кистаның барлық түрінің алдын алатын нақты әдіс жоқ. Дегенмен денсаулықты күту, жеке гигиенаны сақтау, қабыну белгілерін уақытында емдеу және профилактикалық тексерулерден өту маңызды. Ағзада түсініксіз ісіну немесе ауырсыну байқалса, дәрігерге қаралған жөн.
Қорытындылай келе, киста – әртүрлі себептермен пайда болатын қуысты түзіліс. Оның көпшілігі қатерсіз болғанымен, кейбір түрлері асқынулар тудыруы мүмкін. Сондықтан кистаны уақытында анықтау, дәрігердің кеңесін алу және тиісті ем жүргізу адам денсаулығын сақтауда маңызды рөл атқарады.
