Отырар аудандық санитариялық-эпидемиологиялық бақылау басқармасының мамандарымен «Бидалы» базарында тамақтан улану, ерте пісеті бақша өнімдері туралы және КГЛ, лейшманиоз ауруының алдын алу бойынша түсіндірме жұмысы жүргізіліп, парақшалар таратылды.
Лейшманиоз — тропикалық және субтропикалық аймақтарда жиі кездесетін, паразиттік сипаттағы жұқпалы ауру. Бұл ауруды Leishmania туысына жататын қарапайым біржасушалы паразиттер қоздырады. Олар негізінен жұқтырылған шіркейлер (флеботоминдер) арқылы адамға беріледі. Лейшманиоз – адам мен жануарлар арасында таралатын зооноздық ауру.
Аурудың түрлері:
Лейшманиоз үш негізгі түрге бөлінеді:
1. Тері (кожный) лейшманиоз — теріде жаралар мен түйіндер пайда болады. Бұл түрі ең жиі кездеседі.
2. Тері-шырышты (мукокожный) лейшманиоз — мұрын, ауыз, тамақ сияқты шырышты қабаттарға әсер етеді. Бұл түрі сирек кездеседі, бірақ өте ауыр өтеді.
3. Висцералды (ішкі мүшелердің) лейшманиоз немесе калазар — бауыр, көкбауыр, сүйек кемігіне әсер етеді. Бұл — ең қауіпті түрі.
Жұғу жолдары:
Лейшманиоздың негізгі жұғу жолы — шіркейдің шағуы. Шіркей ауру жануардан (ит, кеміргіштер) не адамнан лейшманияны жұқтырып, келесі адамды шаққанда паразитті жұқтырады. Сонымен қатар қан құю кезінде немесе ауру анадан балаға өтуі мүмкін, бірақ бұл жолдар сирек кездеседі.
Белгілері:
Тері лейшманиозында: шағылған жерде қызару, түйін немесе жара пайда болады. Уақыт өте келе ол үлкейіп, терең жараға айналуы мүмкін.
Висцералды түрінде: әлсіздік, жоғары температура, тәбеттің төмендеуі, салмақ жоғалту, көкбауыр мен бауырдың ұлғаюы, қан аздық байқалады.
Шырышты түрінде: мұрын бітелуі, жаралар, тыныс алудың қиындауы.
Диагностикасы:
Диагностика үшін науқастың терісінен, шырышты қабатынан немесе қанынан алынған үлгілер зертханалық тексерістен өтеді. ПЦР, серологиялық әдістер, микроскопиялық талдаулар арқылы лейшмания анықталады.
Емі:
Лейшманиозды емдеу аурудың түрі мен ауырлығына байланысты жүргізіледі. Ем ретінде мыналар қолданылады:
Антипаразиттік препараттар (Антимоний препараттары, Амфотерицин B, Милтефосин)
Иммунитетті көтеретін дәрілер
Жараны тазалау және жергілікті емдеу
Емдеу ұзақ уақытты талап етуі мүмкін және медициналық бақылауда жүргізілуі керек.
Алдын алу шаралары:
Шіркейлерден қорғану: торлар, арнайы репелленттер қолдану
Шіркейлер мекендейтін жерлерде тұрмау немесе қорғаныс киім кию
Ауру жануарларды бақылау және емдеу
Қауіпті аймақтарда санитарлық жағдайды жақсарту
Қорытынды:
Лейшманиоз — күрделі әрі қауіпті жұқпалы аурулардың бірі. Ол тропикалық елдерде, соның ішінде кейбір Орталық Азия елдерінде де кездеседі. Ерте диагноз қойылып, дұрыс ем жүргізілсе, бұл аурудан толықтай айығуға болады. Бірақ алдын алу шараларын сақтау – ең маңызды қорғаныс құралы. Адам денсаулығы – оның ең басты байлығы, сондықтан әркім өз қауіпсіздігіне және гигиенасына мұқият болуы тиіс.
